BS.CKI Diệp Thị Mỹ Linh - Phòng khám Gia Đình Tokyo cho biết, hiểu đúng và điều chỉnh thói quen sinh hoạt trong khung giờ này có thể giúp giảm đáng kể nguy cơ tai biến tim mạch, đặc biệt ở người trung niên và cao tuổi.

Vì sao 7- 8h sáng là khung giờ dễ xảy ra đột quỵ?

Thứ nhất, về mặt sinh lý, buổi sáng sớm là thời điểm nồng độ cortisol – hormone giúp cơ thể tỉnh táo và ứng phó với stress – đạt mức cao nhất trong ngày. Cortisol tăng cao khiến mạch máu trở nên nhạy cảm hơn với các yếu tố co mạch, dẫn đến:

• Tăng huyết áp đột ngột
  
  
• Gia tăng áp lực lên thành mạch
  
  
• Nguy cơ bong tróc mảng xơ vữa không ổn định
  
  

Bên cạnh đó, sau một đêm, cơ thể mất đi một lượng lớn nước và máu cũng theo đó mà trở nên cô đặc hơn. Lúc này tim phải hoạt động nhiều hơn để bơm đẩy máu đi.

Ngoài ra, quá trình tiêu thụ nitric oxide (NO) lớn nhất vào ban đêm, chính vì thế mà khi bạn thức dậy vào sáng sớm, cơ thể thường thiếu NO. NO giữ vai trò quan trọng trong việc cầm máu, tham gia vào hầu hết các quá trình sinh học của cơ thể bao gồm sự thức tỉnh, điều tiết máu và dinh dưỡng nuôi cơ thể, cảm giác đau, chức năng sinh dục… Đây cũng là một trong những nguyên nhân gây đột quỵ vào sáng sớm.

Những thay đổi này có thể kích hoạt đột quỵ não hoặc nhồi máu cơ tim, đặc biệt ở người có bệnh lý nền như tăng huyết áp, rối loạn nhịp tim, xơ vữa động mạch, đái tháo đường hoặc rối loạn mỡ máu.

Những thói quen tưởng vô hại nhưng tiềm ẩn rủi ro

Trên nền sinh lý nhạy cảm buổi sáng, một số thói quen thường ngày có thể trở thành “tác nhân kích hoạt” tai biến:

• Bật dậy khỏi giường ngay khi vừa tỉnh giấc
  
  
• Đi vệ sinh gấp gáp vào ban đêm hoặc sáng sớm
  
  
• Tắm nước quá lạnh hoặc quá nóng
  
  
• Vận động mạnh ngay sau khi thức dậy

Nguyên tắc “CHẬM & ẤM” - cách né khung giờ nguy hiểm

Để giảm rủi ro trong khung giờ sáng sớm, BS. Diệp Thị Mỹ Linh khuyến cáo người dân áp dụng nguyên tắc “chậm và ấm” trong sinh hoạt hằng ngày.

1. Uống nước ấm ngay khi thức dậy

Ngay sau khi mở mắt, nên uống 200 - 300 ml nước ấm để bù nước, làm loãng máu và hỗ trợ tuần hoàn. Điều này đặc biệt quan trọng với người đang dùng thuốc lợi tiểu.

2. Không bật dậy đột ngột

Hãy dành khoảng 1 phút nằm tại chỗ để hít thở sâu, co duỗi tay chân. Sau đó ngồi ở mép giường vài phút cho cơ thể ổn định rồi mới đứng dậy.

3. Đi vệ sinh ban đêm cần thận trọng

Nếu phải thức dậy ban đêm, cần:

• Bật đèn ngủ đủ sáng
  
  
• Di chuyển chậm rãi, có điểm tựa để tránh chóng mặt và té ngã
  

4. Tắm gội đúng cách

Nhiệt độ nước nên duy trì 37- 40°C. Thứ tự tắm phù hợp là từ chân, tay → thân mình → đầu, giúp mạch máu thích nghi dần, tránh sốc nhiệt.

5. Tránh vận động mạnh ngay sau khi thức dậy

Thời điểm tập thể dục phù hợp là 30 - 60 phút sau khi thức, khi huyết áp đã ổn định. Trong những ngày lạnh, cần mặc đủ ấm và khởi động nhẹ trong nhà trước khi ra ngoài.

Phòng ngừa lâu dài - yếu tố then chốt bảo vệ tim mạch

Bên cạnh thói quen buổi sáng, việc kiểm soát tốt huyết áp, đường huyết, mỡ máu, duy trì lối sống lành mạnh, giảm muối, ngưng hút thuốc lá và tầm soát tim mạch định kỳ là những biện pháp quan trọng giúp giảm nguy cơ đột quỵ về lâu dài.